AI-adoptie in Vlaanderen verdubbeld. Wat de cijfers ons werkelijk vertellen.

Drie metingen, drie momentopnames. De meest recente AI-barometer, die de situatie in 2025 in kaart bracht en begin 2026 werd gepubliceerd, markeert een keerpunt, maar laat ook zien waar bedrijven vastlopen en waarom de komende twaalf maanden beslissend zijn.

Wat in 2022 nog een randverschijnsel leek, is vandaag mainstream: bijna zes op de tien Vlaamse bedrijven gebruiken minstens één AI-technologie. Een bijna-verdubbeling in twee jaar tijd. Het is een aansprekend cijfer, en het is accuraat.

Maar achter dat percentage schuilt een complexer verhaal. Niet over hoeveel bedrijven AI gebruiken, maar over hoe het is binnengekomen en of dat pad houdbaar is. Dat verhaal bepaalt of uw organisatie AI de komende jaren omzet in een hefboom, of de boot mist.

De evolutie in drie cijfers

Sinds 2022 voert het Vlaamse Departement WSE de AI-barometer uit, een grootschalige enquête bij Vlaamse bedrijven (steekproef 2025: 2.915 bruikbare antwoorden van 9.610 bevraagde bedrijven). De trend is opvallend:

• 2022: 26% van de Vlaamse bedrijven gebruikt minstens één AI-technologie.
• 2023: 32% — een bescheiden stijging.
• 2025: 58,8% — een bijna-verdubbeling in twee jaar tijd.

De motor achter die sprong is generatieve AI. Tekstanalyse steeg van 14% naar 41%. Taal- en codegeneratie ging van 8% naar 38%. Beeld-, video- en audiogeneratie (een nieuwe categorie in 2025) staat direct op 33%. Bijna de helft van alle Vlaamse bedrijven (48%) gebruikt inmiddels generatieve AI.

Het laagdrempelige karakter van tools als ChatGPT, Claude en Gemini is duidelijk de versneller. Maar laagdrempelig is niet hetzelfde als strategisch. AI gebruiken betekent nog niet dat AI waarde oplevert.

Wat de cijfers verbergen

De adoptiegraad zegt iets, maar niet alles. De Barometer van 2025 legt drie ongemakkelijke waarheden bloot.

1. Werknemers nemen het initiatief, niet het management. In de helft van alle bedrijven (49%) komt het AI-gebruik voornamelijk voort uit individuele werknemers. Slechts 28% wordt actief aangestuurd door het management. Met andere woorden: AI is zelden het resultaat van een strategische keuze. Het is van onderaf binnengesijpeld, tool per tool, taak per taak.

2. Eén op de vijf is schaduw-AI. 20% van de gebruikers zet AI in zonder medeweten of goedkeuring van IT of management. Dit brengt reële risico’s met zich mee: gevoelige data die de gecontroleerde omgeving verlaat, beveiligingslekken, mogelijke GDPR-inbreuken en blootstelling onder de AI Act, die inmiddels van kracht is, maar bij amper 43% van de gebruikers bekend is.

3. Slechts 17% heeft AI echt geschaald. Bijna de helft van de gebruikers bevindt zich nog in de experimentele fase. Een derde heeft AI geïntegreerd in enkele processen. Maar slechts 17% heeft AI uitgerold over een breder scala aan domeinen binnen de organisatie.

Het onderliggende patroon is steeds hetzelfde. Er is niet over AI beslist, het is binnengekomen. En de grootste barrière die bedrijven zelf rapporteren bevestigt dit: het is niet het budget en niet de technologie, maar een gebrek aan kennis, vaardigheden en ervaring (72,5%), gevolgd door de moeilijkheid om in te schatten waar AI zinvol toepasbaar is (63,7%). De rem op verantwoorde AI is geen onwil. Het is onzekerheid.

Het goede nieuws voor wie verder gaat dan experimenteren

Voor bedrijven die de stap zetten naar integratie en schaling, is de impact tastbaar. Tweederde van de gebruikers (65%) zag het afgelopen jaar een concrete zakelijke impact:

• 53% verhoogde de kwaliteit van hun bedrijfsprocessen (+15 procentpunten t.o.v. 2023).
• 40% slaagde erin de kosten te verlagen (+13 pp).
• 31% lanceerde nieuwe of aanzienlijk verbeterde producten of diensten (+3 pp).

Bovendien rapporteert meer dan de helft van de gebruikers (52%) een hogere arbeidsproductiviteit bij hoogopgeleide werknemers. Wie experimenteren omzet in implementeren, plukt daar de vruchten van.

“In de praktijk is er veel koudwatervrees en een afwachtende houding als het gaat om echt doorpakken en verder gaan dan de incidentele prompt om een e-mail te herschrijven.”

— Geert Vromman

Tussen “wij gebruiken AI” en “AI levert structurele waarde” gaapt vandaag dus een kloof. En die kloof bepaalt wie de komende jaren versnelt met AI en wie achterblijft.

Governance is geen rem. Het is de voorwaarde om sneller te gaan.

Hier komen de twee verhalen samen. Schalen zonder richting verhoogt de risico’s. Richting zonder schaling levert geen waarde op. De organisaties die de komende jaren zullen versnellen, zijn niet de organisaties die het hardst experimenteren, maar de organisaties die experimenteren en governance samen laten groeien.

Governance wordt vaak gezien als een rem op innovatie. In de praktijk is het tegendeel waar. Duidelijke afspraken nemen onzekerheid weg. Wanneer werknemers weten welke tools zijn goedgekeurd, welke taken geschikt zijn en waar de grenzen liggen, kunnen zij sneller werken zonder de organisatie onnodig bloot te stellen.

Dat is precies waarom AI vandaag de dag in de eerste plaats een governance-vraagstuk is, en pas daarna een technologisch vraagstuk. De technologie is er. Ze is toegankelijk, krachtig en goedkoop. Wat ontbreekt is de structuur eromheen: duidelijkheid over rollen, zicht op waar AI processen en beslissingen beïnvloedt, en een gedeeld kader dat losse tools omzet in een beheerde capaciteit.

Weet u waar uw organisatie werkelijk staat?

De vraag voor de komende twaalf maanden is niet langer of u AI gebruikt. Uw organisatie doet dat vrijwel zeker al, mogelijk meer dan u denkt, en op plaatsen die u nog niet in beeld heeft. De vraag is of dat gebruik strategisch verankerd is, veilig omkaderd en gericht op waarde.

Met de CROPLAND AI Maturity Scan brengen we structuur in die complexiteit. We analyseren waar uw organisatie staat op de vier dimensies van ons framework: Discover, Align, Design en Deliver, inclusief inzicht in schaduw-AI, datarisico’s en uw positie onder de AI Act. Geen eenmalige momentopname, maar een kompas voor uw volgende fase.

De technologie is binnen. De vraag is of u bepaalt hoe het verder gaat, of dat anderen dat voor u bepalen.

Klaar voor dat gesprek? Wij zijn uw navigator.

Bron: Standaert, T., Lecocq, C., Andries, P. & Evens, T. (2026). AI-barometer: Adoptie en gebruik van Artificiële Intelligentie in Vlaamse ondernemingen — situatie 2025. Departement Werk, Economie, Wetenschap, Innovatie en Sociale Economie (WSE) / ECOOM, Vlaamse Overheid. Eerdere metingen: situatie 2022 (gepubl. maart 2023) en situatie 2023 (gepubl. april 2024).